Order Portretu Władcy – wprowadzenie do irańskiego odznaczenia
Order Portretu Władcy, znany również jako Order Cesarski (pers. Nešān-e Homāyūn), to honorowe odznaczenie cywilne ustanowione w Iranie 15 lutego 1939 roku przez szacha Rezę Pahlawiego. Jako bezpośredni następca Orderu Lwa i Słońca, nadawanego przez obaloną dynastię Kadżarów, Order ten miał na celu uhonorowanie zasług dla monarchy oraz państwa perskiego. Niestety, jego historia zakończyła się w 1979 roku, kiedy to po irańskiej rewolucji islamskiej zniesiono monarchię, a tym samym i to odznaczenie.
Historia Orderu Portretu Władcy
Historia odznaczenia sięga czasów dynastii Kadżarów, kiedy to Fath Ali Szach Kadżar utworzył pierwotną formę orderu, która zawierała miniaturę portretu władcy w medalionie. Zainicjowana przez szacha Naser ad-Dina Kadżara w 1856 roku, nazwał on to odznaczenie Orderem Cesarskiego Portretu (Nishan-i-Tamtal-i-Humayun). Order przyznawany był najwyższym dygnitarzom dworskim, ambasadorom i innym dostojnikom o podobnej randze, a jego celem było honorowanie państwowych urzędników za ich zasługi.
W 1939 roku Reza Pahlawi postanowił zmodernizować i formalnie ustanowić Order Portretu Władcy, który stał się bezpośrednim kontynuatorem tradycji i przeznaczenia poprzednika. Odznaczenie to dzieliło się na pięć klas, co umożliwiało przyznawanie go zarówno cywilom, jak i wojskowym, co wzmacniało jego prestiż oraz rangę.
Podział odznaczenia: klasy oraz medale
Order Portretu Władcy został podzielony na pięć klas, które miały na celu nagradzanie nie tylko irańskich urzędników, ale także obcokrajowców wyróżniających się w służbie dla kraju oraz monarchy. Klasy orderu obejmowały:
- I klasa – Wielka Wstęga
- II klasa – Wielki Oficer
- III klasa – Komandor
- IV klasa – Oficer
- V klasa – Kawaler
Dla urzędników niższej rangi stworzono również medale, które przyznawano za ich zasługi. Medale te dzieliły się na trzy poziomy:
- Medal Złoty
- Medal Srebrny
- Medal Brązowy
Wygląd insygniów Orderu Portretu Władcy
Insygnia Orderu Portretu Władcy były zmodyfikowaną wersją insygniów Orderu Lwa i Słońca. Gwiazdy oraz odznaki wszystkich klas wykonane były ze srebra. Odznaka (godło) składała się z emaliowanej ilustracji stojącego lwa na tle wschodzącego słońca, co nawiązywało do tradycji irańskich symboli. Wizerunek lwa trzymającego zakrzywiony miecz w uniesionej łapie umieszczono wewnątrz zielonego okręgu, a ten z kolei otoczono ramką w kształcie gwiazdy.
W przypadku klas I, II i III gwiazda miała ośmiopromienny kształt i była większa od odznaki. Bez zawieszki noszono ją wspólnie z odznaką na wstędze lub samodzielnie w klasie III. Medal był okrągły i wykonany z metalu, którego kolor zależał od stopnia przyznania. Na awersie medalu znajdowała się podobna ilustracja do tej z odznaki.
Sposób noszenia orderu: wstęgi i baretki
Wstęgi przypisane do I klasy były uszyte w kolorze zielonym z czerwonymi paskami po bokach, natomiast pozostałe klasy miały jednolitą zieloną barwę. Wielka Wstęga miała formę szerokiej szarfy noszonej z prawego ramienia do lewego boku. Inne klasy wiązano wokół szyi lub przypinano do lewej kieszeni w szeregu z innymi medalami. Wstążka oficerska była ozdobiona rozetką.
Suwereni odznaczenia oraz znani odznaczeni
Od momentu ustanowienia Orderu Portretu Władcy suwereni tego odznaczenia zmieniali się wraz z rozwojem irańskiej monarchii. Reza Szah Pahlawi był pierwszym suwerenem orderu (1939-1941), a po nim władzę objął jego syn Mohammad Reza Pahlawi (1941-1979). W ciągu istnienia orderu wiele osób zostało uhonorowanych tym prestiżowym wyróżnieniem.
Pomiędzy najważniejszymi odznaczonymi można wymienić Felicjana Sławoja Składkowskiego, André Malrauxa, Władysława Andersa czy Adama Rapackiego, którzy zostali uhonorowani I klasą Orderu Portretu Władcy za swoje zasługi dla Iranu.
Zakończenie: Dziedzictwo Orderu Portretu Władcy
Order Portretu Władcy stanowi ważny element irańskiej historii i kultury odznaczeń. Jego powstanie jako spadkobierca tradycji dynastii Kadżarów podkreśla znaczenie honorowania zasług dla państwa oraz monarchy. Mimo że order został zniesiony w wyniku rewolucji islamskiej w 1979 roku, pozostaje symbolem minionych czasów oraz kultury irańskiej. Jego insygnia oraz historia są świadectwem bogatej tradycji honorowej Iranu i oddają hołd wielu osobom, które służyły krajowi i monarchy przez lata.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).