Zbrodnia w Horce
Masakra w Horce, która miała miejsce 26 kwietnia 1945 roku, to tragiczne wydarzenie związane z zakończeniem II wojny światowej. W ostatnich dniach konfliktu, podczas walk na Łużycach, żołnierze niemieccy dokonali brutalnego ataku na rannych żołnierzy oraz członków wojskowego personelu medycznego 2 Armii Wojska Polskiego. Ta zbrodnia, w której zginęło od 150 do 300 Polaków, pozostaje jednym z mrocznych epizodów historii wojennej i niewątpliwie zasługuje na szczegółowe omówienie.
Okoliczności historyczne
Wiosną 1945 roku sytuacja na froncie wschodnim była niezwykle dynamiczna. Po zajęciu pozycji na wschodnim brzegu Nysy Łużyckiej przez 2 Armię Wojska Polskiego, Polacy przystąpili do działań ofensywnych mających na celu zdobycie Drezna i dotarcie do Łaby. W nocy z 10 na 11 kwietnia polskie oddziały zajęły kluczowe pozycje, ale szybko znalazły się w okrążeniu. Rozkazy dotyczące odwrotu i przemieszczenia jednostek były opóźnione, co przyczyniło się do nadchodzących tragedii.
Na skutek tego chaosu, 15. samodzielny batalion sanitarny, odpowiedzialny za ewakuację rannych, został zaskoczony przez niemieckie siły podczas postoju w Horce. To tam miała miejsce masakra, która pozbawiła życia wielu niewinnych ludzi.
Bitwa pod Budziszynem
Bitwa pod Budziszynem była kluczowym etapem działań polskich i sowieckich sił w kwietniu 1945 roku. Po przełamaniu niemieckiej obrony przez polskie jednostki, sytuacja na froncie zaczęła się jednak komplikować. Niemiecka Grupa Armii „Środek” szykowała kontruderzenie, co zmusiło dowództwo 2 Armii WP do zmiany strategii. Mimo początkowych sukcesów, Polacy stali się celem niemieckich ataków, co z czasem prowadziło do trudnych decyzji o odwrocie.
W miarę jak sytuacja stawała się coraz bardziej dramatyczna, dowódca 2 Armii WP gen. Karol Świerczewski postanowił wycofać oddziały i skupić je w rejonie Budziszyna. Niestety, to właśnie tam doszło do tragicznych wydarzeń w Horce.
Masakra kolumny sanitarnej w Horce
Kiedy 9 Dywizja Piechoty szykowała się do odwrotu, dywizyjny punkt medyczny został przeniesiony do Pulsnitz. W momencie ewakuacji znajdowało się tam 282 rannych pod opieką personelu medycznego. Plan ewakuacji przewidywał przemieszczenie rannych przez wieś Horka jako tymczasowy punkt postoju. Niestety, kolumna sanitarna nie była odpowiednio eskortowana, co okazało się fatalnym błędem.
26 kwietnia rano kolumna ruszyła z Pulsnitz i zatrzymała się w Horce na odpoczynek. Ranni zostali wyniesieni z pojazdów i umieszczeni na placu we wsi. W momencie największego zamieszania niespodziewanie zaatakowali Niemcy, a wieś stała się celem brutalnego ostrzału. W chaosie sanitariusze usiłowali załadować rannych na samochody, jednak wiele osób nie miało szans na ucieczkę.
Przebieg zbrodni
Niemieckie czołgi i transportery opancerzone otworzyły ogień w kierunku polskiej kolumny sanitarnej. Pomimo oznaczeń Czerwonego Krzyża, nieprzyjaciel nie miał żadnych skrupułów i kontynuował ostrzał. Pojazdy zostały zniszczone, a wielu rannych spłonęło żywcem lub zostało zamordowanych przez niemieckich żołnierzy oraz ich ukraińskich kolaborantów.
Z relacji świadków wynika, że po zajęciu Horki Niemcy przystąpili do metodycznego wyłapywania Polaków ukrywających się w zabudowaniach. Wielu rannych zostało bezlitośnie zamordowanych, a ci, którzy próbowali uciekać lub prosili o litość, zostali zastrzeloni bez żadnych względów.
Ofiary i sprawcy
Szacuje się, że liczba ofiar masakry w Horce wyniosła od 150 do 300 osób. Wśród zabitych byli zarówno ranni żołnierze, jak i członkowie personelu medycznego. Wydarzenie to obciąża odpowiedzialnością żołnierzy Dywizji Grenadierów Pancernych „Brandenburg”, którzy dokonali tej brutalnej zbrodni przy wsparciu ukraińskich kolaborantów.
Mimo że masakra ta miała miejsce ponad siedemdziesiąt lat temu, jej skutki są odczuwalne do dziś. Historia ta przypomina o okrucieństwie wojny oraz o losie tych, którzy stracili życie w imię idei oraz patriotyzmu.
Epilog
Dramatyczny przebieg miały również późniejsze działania jednostek 9 DP podczas odwrotu. Straty poniesione przez Polaków były ogromne – blisko tysiąc żołnierzy straciło życie lub trafiło do niewoli podczas walki o przetrwanie. Masakra w Horce była jedynie jednym z wielu tragicznych incydentów związanych z końcem II wojny światowej.
Po zakończeniu wojny miejsce masakry zostało upamiętnione przez różne inicjatywy mające na celu uhonorowanie ofiar tej tragedii. Pomniki oraz tablice pamiątkowe przypominają o wydarzeniach sprzed lat i są świadectwem pamięci o tych, którzy oddali życie za swoją ojczyznę.
Upamiętnienie
W kolejnych latach powstały pomniki upamiętniające ofiary masakry w Horce oraz inne tragiczne wydarzenia związane z II wojną światową. Pomniki te stanowią ważne miejsce refleksji dla kolejnych pokoleń oraz przypominają o obowiązku pamięci o historii
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).