Wprowadzenie
Gočárovy domky to zespół dwóch zabytkowych, drewnianych domów, które można znaleźć w ogrodzie zoologicznym w Pradze. Te rondokubistyczne budowle są nie tylko interesującym przykładem architektury, ale także ważnym elementem historii czeskiego designu. Zostały zaprojektowane przez znanego architekta Josefa Gočára, który był jednym z czołowych przedstawicieli czeskiego kubizmu. Historia tych domów jest złożona i pokazuje, jak architektura może być związana z różnymi aspektami życia społecznego i kulturowego.
Historia budynków
Gočárovy domky zostały zaprojektowane jako obiekty techniczne dla portu lotniczego Praha-Kbely w latach 1920-1921. W sumie powstało pięć budynków, z których dwa przetrwały do dziś. Od samego początku ich projektowanie było przejawem nowatorskiego podejścia do architektury, w której Gočár wykorzystał charakterystyczne dla czeskiego kubizmu formy i dekoracyjne detale. Budynki te zostały objęte ochroną jako zabytki już w 1958 roku, a ich status został potwierdzony w 1974 roku, kiedy wpisano je do państwowego rejestru zabytków.
Rondokubizm – styl architektoniczny
Rondokubizm to styl architektoniczny, który łączy elementy kubizmu z folklorem oraz tradycyjnymi formami budownictwa wiejskiego. Gočárovy domky są doskonałym przykładem tego stylu, ponieważ prezentują typowe cechy czeskiego kubizmu, ale w bardziej dekoracyjnej formie. Architekt inspirował się również barokową architekturą ludową z południowych Czech, co nadaje budynkom unikalny charakter. Kolorystyka tych domów również odzwierciedla narodowe symbole Czechosłowacji – biel, czerwień i niebieski.
Ochrona i przeniesienie
W latach 70. XX wieku doszło do rozbiórki wielu budynków lotniskowych, a Gočárovy domky były zagrożone zniszczeniem. Dzięki staraniom prof. Zdeňka Veselovskiego, ówczesnego dyrektora praskiego zoo, udało się ocalić dwa z nich. Zostały one przeniesione do ogrodu zoologicznego i zmontowane w zmodyfikowanej formie w 1978 roku, w sąsiedztwie wybiegu górskich zwierząt kopytnych. Przez pewien czas jeden z domów pełnił funkcję miejsca zabaw dla dzieci, a drugi służył jako mieszkanie służbowe.
Powódź i odbudowa
W 2002 roku oba domy zostały poważnie uszkodzone przez powódź, która zalewała wiele obszarów Pragi. W wyniku tego zdarzenia konieczne stało się tymczasowe zabezpieczenie budynków oraz oczekiwanie na ich odbudowę. W kwietniu 2010 roku rozpoczęła się rekonstrukcja obiektów pod nadzorem Wydziału Konserwacji Zabytków Urzędu Miejskiego Pragi. Budynki przeniesiono wyżej do bezpiecznej części ogrodu zoologicznego, aby uniknąć kolejnych uszkodzeń.
Rekonstrukcja i ponowne otwarcie
Rekonstrukcja Gočárovych domków była skomplikowanym procesem, który wymagał precyzyjnego odtworzenia pierwotnego wyglądu oraz wnętrz budynków według projektu Gočára. Odtworzono nie tylko elewacje zewnętrzne, ale także charakterystyczne elementy wystroju wnętrz, takie jak meble, piec kaflowy czy żyrandole. Dzięki staraniom inżyniera Tomáša Novotnego udało się przywrócić budynki do ich dawnej świetności. Obiekty zostały oddane do użytku wraz z rozpoczęciem sezonu turystycznego w 2011 roku.
Obecna funkcja Gočárovych domków
Dziś Gočárovy domky pełnią różnorodne funkcje w ramach ogrodu zoologicznego w Pradze. W budynkach znajduje się restauracja oraz sklep, co sprawia, że są one atrakcyjne dla odwiedzających zoo. Ponadto pomieszczenia te są wykorzystywane na działalność kół zoologicznych oraz edukacyjnych, co podkreśla ich rolę w promowaniu wiedzy o ochronie przyrody i zwierząt. Dzięki temu Gočárovy domky nie tylko zachowują swoje historyczne znaczenie, ale także stają się aktywną częścią współczesnej kultury.
Zakończenie
Gočárovy domky to nie tylko ciekawe przykłady architektury drewnianej i rondokubistycznej w Pradze, ale również symboliczne obiekty związane z historią czeskiego designu i kultury. Ich historia pokazuje znaczenie ochrony dziedzictwa architektonicznego oraz wpływ różnych wydarzeń historycznych na rozwój takich obiektów. Dziś stanowią one integralną część ogrodu zoologicznego oraz są miejscem spotkań dla miłośników historii i architektury. Dzięki staraniom wielu osób udało się zachować te niezwykłe budowle dla przyszłych pokoleń.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).