Szczudłak (zwyczajny) – Himantopus himantopus
Szczudłak (zwyczajny), znany również jako Himantopus himantopus, to średniej wielkości ptak brodzący z rodziny szczudłonogów (Recurvirostridae). Gatunek ten jest szeroko rozpowszechniony na wszystkich kontynentach, z wyjątkiem Antarktydy. Oprócz swojej obecności w Europie i Afryce, szczudłak można spotkać także w Azji oraz Ameryce Południowej. Jego populacja nie jest zagrożona wyginięciem, co czyni go jednym z mniej problematycznych gatunków w kontekście ochrony przyrody.
Systematyka i występowanie
Szczudłak (zwyczajny) to gatunek o skomplikowanej systematyce, który obejmuje kilka podgatunków. Najbardziej znanym z nich jest Himantopus himantopus himantopus. Zasięg występowania tego podgatunku rozciąga się od południowo-zachodniej Francji, przez Półwysep Iberyjski, aż po Afrykę Południową i Madagaskar. Na wschodzie jego zasięg sięga Chin, Tajwanu oraz Indii.
Część populacji szczudłaka jest osiadła, podczas gdy inne migrują na północ w okresie zimowym. W Europie Środkowej ptak ten regularnie gniazduje na Węgrzech, a jego obecność w Polsce staje się coraz bardziej zauważalna. Do roku 2011 w Polsce stwierdzono około 126 przypadków obserwacji szczudłaka, a w 2012 roku liczba ta wzrosła do 34 stwierdzeń, co stanowiło największy nalot tych ptaków w historii kraju.
Podgatunki szczudłaka
Obok nominatywnego podgatunku Himantopus himantopus himantopus, istnieją także inne podgatunki, takie jak:
- Himantopus himantopus leucocephalus – szczudłak białogłowy, występujący w południowej Sumatrze i Australii.
- Himantopus himantopus knudseni – szczudłak hawajski, endemiczny dla Hawajów.
- Himantopus himantopus mexicanus – szczudłak białobrewy, spotykany w Ameryce Środkowej i Karaibach.
- Himantopus himantopus melanurus – szczudłak obrożny, występujący głównie w Ameryce Południowej.
Wygląd i cechy charakterystyczne
Szczudłak (zwyczajny) osiąga długość ciała od 35 do 40 cm oraz rozpiętość skrzydeł wynoszącą od 67 do 83 cm. Charakteryzuje się długimi nogami, które mogą sięgać nawet 20 cm poza ogon podczas lotu. Wygląd szczudłaka różni się między samcem a samicą. Samce mają czarne pióra na głowie oraz karku z zielonkawym połyskiem, natomiast samice są bardziej brązowoczarne z białymi akcentami na głowie.
Pisklęta już na początku życia mają długie nogi i szybko zaczynają pływać oraz żerować w płytkiej wodzie. W ich upierzeniu dominują szaro-brązowe barwy z czarnymi prążkami.
Głos
Szczudłak wydaje charakterystyczne wysokie i głośne dźwięki „kuip kuip”, które są słyszalne zwłaszcza podczas toków godowych.
Środowisko życia
Szczudłaki preferują otwarte tereny nad wodami, takie jak brzegi jezior słodkowodnych oraz słonawych. Najczęściej można je spotkać na stepach i półpustyniach. Żyją w miejscach o niskiej roślinności, gdzie łatwo mogą żerować na płyciznach. Ich środowisko życia jest niezwykle zróżnicowane; obecność tych ptaków można zaobserwować również na polach ryżowych czy słonych łąkach.
Odżywianie i żerowanie
Szczudlaki są wszystkożerne; ich dieta składa się głównie z owadów wodnych oraz lądowych, skorupiaków, robaków, pajęczaków oraz małych ryb i mięczaków. Żerują głównie na płyciznach, często zanurzając brzuchy w wodzie podczas poszukiwania pokarmu. Dzięki swojej długiej nogom potrafią dotrzeć do trudno dostępnych miejsc.
Rozród i okres lęgowy
Okres godowy szczudłaka przypada na marzec i kwiecień. Ptaki wracają na tereny lęgowe i intensywnie angażują się w tokowanie. Gniazda zakładają najczęściej w suchych miejscach otoczonych wodą; te budowle są tworzone z wodnych roślin lub trzciny.
W ciągu roku przeważnie wyprowadzają jeden lęg składający się z czterech jasnobrunatnych jaj z ciemnymi plamkami. Wysiadywanie trwa od 22 do 26 dni i odbywa się przy udziale obojga rodziców. Pisklęta po wykluciu szybko opuszczają gniazdo, a ich długość nóg sprawia, że szybko uczą się pływać oraz żerować.
Ochrona gatunku
Zgodnie z klasyfikacją IUCN, szczudłak (zwyczajny) uznawany jest za gatunek najmniejszej troski (LC). Liczebność światowej populacji szacuje się na około 450-780 tysięcy osobników, a trend liczebności jest uznawany za stabilny lub nawet wzrostowy. W Polsce gatunek ten objęty jest ścisłą ochroną gatunkową.
Zakończenie
Szczudłak (zwyczajny) to niezwykle interesujący ptak brodzący o szerokim zasięgu występowania. Jego charakterystyczne cechy morfologiczne oraz zachowania godowe czynią go fascynującym obiektem badań ornitologicznych. Ochrona tego gatunku jest niezwykle ważna dla zachowania różnorod
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).